Bipolar bozukluk, ataklar dışında kişinin olağan hayatını sürdürebildiği bir hastalıktır. Tedavi müddetinde gaye atakların evvelden oluşmasını engellemektir. Hastalık her yaşta görülebilir lakin 10’lu yaşların sonu, 20’li yaşların başlarında çoklukla başlamaktadır. Bayan ve erkekte eşit oranda görülmektedir. Geçirilen ağır ve gerilimli devirler, cinsel ve duygusal bir istismar, bir alakanın bitişi, yakın birisinin kaybı ya da beyin travmaları tetikleyici faktörler ortasında yer alır. Uykusuzluk, çocukluk çağındaki dikkat eksikliği ve hiperaktivite, beyinde kimyasal dengesizliklerin olması durumlarında risk daha yüksektir. Bireylerde en çok bipolar bozukluk mani devirde belirti vermekte ve şahısta geri dönüşü olmayan sonuçlara sebep olabilmektedir. Memorial Diyarbakır Hastanesi Klinik Psikolog Tülinay Seçkin, bipolar bozukluk ve mani devir hakkında bilgi verdi.
Uzman yardımı çok önemli
Bipolar, başka ismiyle iki uçlu his durum bozukluğu kişinin his durumu başta olmak üzere; toplumsal ve şahsî hayatındaki aktivitelerinde bozulmalara neden olan bir ruhsal hastalıktır. DSM-5’ e nazaran bipolar bozukluğun 3 tipi bulunmaktadır. Bipolar-1 bozukluk, bipolar-2 bozukluk ve siklotimi bozukluk olarak 3 kümeye ayırılabilmektedir. Bipolar-1 bozukluk ekseriyetle hasta manik bir periyot geçirirse teşhis olarak konur. Bu teşhis, hastanın hayatı boyunca manik, hipomanik, depresif ya da karma devirler geçirebileceğini, bu periyotların mühletinin belgisiz ortalarla tekrarlayacağını gösterebilmektedir. Bipolar-2 bozuklukta sırf manik depresif ve hipomanik devirler geçirilmektedir. Mani ve karma nöbetler bulunmamaktadır. Siklotimide ise hasta, hipomanik ve majör depresif boyuta ulaşmayan daha hafif depresif belirtiler gösterir lakin bunlar daima yineler, hastanın olağan kaldığı devirler ya yoktur ya da iki aylık süreyi geçmemektedir. Mani periyodunda, taşkın ya da asabi his durumu, güç ve etkinliklerinde artma, süratli ve basınçlı konuşma, süratli uçuşan niyetler, uyku azlığı, öz inançta artış, dikkat dağınıklığı, alkol ve husus kullanımında artış, dikkatsiz cinsel hayatı, denetimsiz para harcama üzere belirtiler gösterilmektedir. Depresif ve çökkünlük devrinde ise üstteki belirtilerin tam zıddını gösterilebilmektedir. Depresif periyotta hastada mutsuzluk, karamsarlık, öz inançta azalma, kıymetsiz hissetme, abartılı suçluluk yahut pişmanlık hisleri, yaptığı işlerden zevk alamama, uykusuzluk üzere değişiklikler, mevt ve intihar fikirleri görülebilmektedir. Karma devir ise manik ve depresif belirtilerin karışık bulunduğu periyottur. Örneğin hasta çok konuşup niyet uçuşması yaşarken, bunun yanında suçluluk ve öz kıyım fikirleri de bulunabilmektedir.
Mani periyotta oluşan belirtiler
Mani devrinde ağır ve taşkın bir his ya da asabiyetin başka belirtilere eşlik ettiği görülür. Uçuşan fikirler, yüksek sesle daima akışkan açıklamalar, vakit zaman sözcük oyunları, latifeler, kafiyeli konuşmalarla birlikte kendine çok bir itimat, çok konuşkan olma, husustan mevzuya süratli geçme, çok harcamalar ve dikkatsiz otomobil kullanımı, önlemsiz cinsel alakalara girme, çok enerjik olma ve süratli bir formda öfkelenme üzere belirtiler görülür. Aile hikayesinde bipolar bozukluk olması, bilhassa ebeveynlerin 21 yaş öncesi bipolar bozukluk tanısı alması, genetik faktörler, uyarıcı hususların kullanılması, ağır gerilim bipolar bozukluğu tetiklemektedir. His durum dengeleyici ilaçlar bu açıdan kıymetlidir. Atak periyotlarında şayet depresif devirdeyse hasta çoklukla anti depresanlarla his durum düzenleyici ilaçlarla tedavi sağlayabilir, manik periyotta psikotik belirtiler varsa antipsikotik ilaçlardan yararlanılmaktadır. Buna ek olarak hasta bilişsel davranışçı terapinin psikoeğitiminden faydalanabilmektedir. Psikoeğitim içeriği, hastanın sorun çözme, fonksiyonellik kazanma ve his durumu ölçümü üzerine tesirli olmaktadır. İntihar oranlarının riski de bu periyotta yüksektir. Ataklar en az 1 yıl süren iş kaybına ve fonksiyonel bozulmalara yol açabilir. Bipolar bozuklukta kişinin ailesinin ve yakınlarının dayanağı çok kıymetlidir.
Bipolar bozukluğu önlemek için bu noktalar önemli
Stresli ortamlardan uzak durulmalı, tertipli ve kâfi uyku uyunmalı, tertipli olarak idmanlar yapılmalı, öfke denetimine dair idmanlar öğrenilmeli, sağlıklı ve istikrarlı bir beslenme sistemi oluşturulmalı, alkolden uzak durulmalıdır. Ataklar, olağandışı sevinç, coşku, çabuk reaksiyon verme, dışa vurulan hislerde abartılı artış, unutkanlık, güç azlığı, cinsel istekte ve alkol kullanımında artış üzere belirtiler mani periyoduna ilişkin atak belirtileri iken, unutkanlık, güç azlığı, zevk alamama, umutsuz ve karamsar olma, mevt ya da intihar kanıları ise depresif periyoda ilişkin atak belirtileridir. Kâfi ve sistemli uyumak, ani uyku değişikliklerinden kaçınmak, hekimden habersiz ilacı kesmemek, istikrarlı ve sağlıklı beslenmek, gerilimli ortamlardan kaçınmak ve sistemli antrenman yapmak, doktor kontrollerini aksatmamak, alkolden uzak durmak atağa yeterli gelebilecek tedbirler ortasındadır. Hastalık genel olarak tekrarlayıcı bir hastalıktır. Gözetici ilaçların uzun mühlet kullanılması ve hastalık hakkında hastanın bilgi sahibi olması gerekmektedir. Tekrarlayan ataklarında hastanın doktora başvurması, hastalığın gidişatını olumlu istikamette etkilemektedir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
EĞİTİM
08 Eylül 2024SPOR
08 Eylül 2024SAĞLIK
08 Eylül 2024SAĞLIK
08 Eylül 2024TEKNOLOJİ
08 Eylül 2024EĞİTİM
08 Eylül 2024Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.